Hup Merjenneke

Hup Merjenneke pupverjenneke
tege de vastelaovend!
Hup Merjenneke pupverjenneke
tege de carnaval.
Wee ’t daan gedoon heet
stik ‘m in den olie.
Hup Merjenneke
pupverjenneke tege de carnaval!

‘t Is zoe op ‘t oug e vruntelek kinderleedsje! Vreuger naom de mam ‘t kinneke op de sjoet en leet ’t huppele op de maot vaan ’t leedsje. ’t Woort in gans Nederland gezoonge (neet euveral ‘t zelfde) in ‘t Hollands of in ‘n dialekversie.
Ein vaan de Hollandse versies geit zoe:

Hop Marjanneke, stroop in het kanneke
laat de poppetjes dansen
Eertijds was de prins in het land
en nu die kale Fransen
Hop Marjanneke, stroop in het kanneke
laat de poppetjes dansen
Hij wiegt het kind, hij roert de pap
hij laat zijn hondje dansen

Noe moot iech zègke tot kinderleedsjes neet altied allein veur kinder gewees zien. ‘t Waore vreuger oersprunkelek volksleedsjes die door alle leeftije gezoonge woorte en op e gegeve momint allein door of veur kinder.
t Hollandse “Hop Marjanneke” is e kinderleedsje wat trök sleit op ‘n polletieke gebäörtenis, naomelek de Fransen tied, wie Nederland bezat waor door de Franse (1795-1813). Hei volg e bitteke oetlègk vaan de begrippe boe ‘t leedsje nao verwijs: ¹)

Marjanneke: wijs nao ‘t nationaol symbool vaan de Franse, Marianne,
de pupkes.: dat zien de Franse seldaote
danse: W.Lampen, ‘nen expèr op dit gebied, zeet in 1950 in ‘t tiedsjrif “De Speelwagen” tot ze in dee Fransen tied póppekasveurstèllinge gaove boe-in ze de Franse seldaote lete danse.
de Prins: dat is Stadhawwer Willem V, dee nao Ingeland gevlöch waor in 1795 wie de Franse hei binnevele. Dao woort ouch wel Pruis i.p.v. Prins gezoonge. Dat sloog daan op d’n inval vaan de Pruse in 1787.
die kaal Franse: Dat kin miejer dinger beteikene:²)
-1 De Franse seldaote. Wie die in Nederland aonkaome in 1795   waore zoe erm wie kèrkratte.
-2 Ze droge gein pruke mie op de kop, dat zaog kaal oet, wijl dat veur 1795 de mode waor.
-3 ‘t Frans Bestuur wat veer toen kraoge want dat sjafde ‘n aontal sociaol veurzeninge aof. Es me in deen tied meujlek veur ziechzelf kós zörge woort me bedeild door de kèrke of de kloesters. Dat woort aofgesjaf en dao kaom ‘n börgeleke instantie veur in de plaots, die väöl strenger waor. In Mestreech waor dat ’ne veurleuper vaan ‘t “Burgelijk Armbestuur”.

Nog eve trök nao de Mestreechter teks!
‘ne “Maan vaan komplezantie” is ’ne vrunteleke, insjikkeleke maan. Dàt stökske vaan ‘t leedsje euver dee maan vaan komplezantie, sjijnt al veur 1895 touwgeveug te zien es sociaol satire op de braven hoesmaan.³) ‘t Waor in deen tied neet zoe gewoen tot ‘ne maan mètholp in ‘t hoeshawwe.

Iech höb ’t leedsje ouch mèt dees grappege wäörd gevoonde:

Hup myn Janneke
Hup, myn lieve Tryntje
Eerst heeft vader met moeder gevryd
En nu vryt vader met Styntje ⁴)

Bronne:
¹) Boekenoogen ”Onze rijmen”. Herdruk artikel in “De Gids” vaan okt/nov 1893
²) Toon Jenniskens
³) A. Lootens en E.Freys “Chants populaires Flament” Brugge 1879
⁴) Dijkstra, Waling “Uit Friesland’s Volksleven van vroeger en later” 1895

Dit bericht is geplaatst in Leedsjes, Vastelaovensleedsjes met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *